نتيجه ، موج اعتراض ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دامنگير حاكم شد ، و مولا امير المؤمنين عليه السّلام به تقبيح او زبان گشود ، و ام المؤمنين عايشه به فرياد آمد ، و كار را به جايى كشاند كه براى حاكم وقت و دارودسته‌اش كه او را به اين لغزشگاهها سوق مىدادند ، سخت ناگوار بود . اگر حاكم وقت در انتقام گرفتن از انتقادكنندگان كمتر خشونت به خرج مىداد و نصيحت و راهنمايى دلسوزانهء ياران خيرخواه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را به گوش مىگرفت ، يا هرگاه مردان كارآزموده را از مقامات حكومتى بر كنار نمىكرد و عناصر سودجو و فاسد را به جاى آنان نمىنشانيد ، يا قرآن و سنت را پشت سر نمىافكند و آن را دستورالعمل ادارهء كشور قرار مىداد ، موج مخالفت اصلاح‌طلبان برنمىانگيخت و آن نكوهشها و سرزنشها كه از طرف اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نسبت به او شد ، صورت نمىگرفت ، ولى وقتى چنان رويهء زشتى را در پيش گرفت ، آنان به مبارزه و مخالفت برخاستند و فرداى رستاخيز نيز دادگاه عدل الهى با حكم قطعى خود به اختلافشان خاتمه خواهد داد . ابن مسعود از دارودستهء حاكم ، ظلم ديگرى هم ديده است ، و آن اينكه چهل تازيانه به او زدند . چرا زدند ؟ چون در بازگشت از حج بر جنازهء ابوذر تبعيدى حضور يافته و او را دفن كرده است . چون در ربذه ، آن صحراى خشك و خالى ، چشمش به نعش انسان بزرگى كه به فراترين مراتب علم و ايمان رسيده بود ، و او را به خاك سپرد . صحابى عظيم‌الشأنى را يافته كه همدم و همراه پيامبر خدا بود . يك تن از علماى بلند پايهء اسلام را ديده كه درگذشته است . مجسمهء پاكى و پرهيزگارى را سرنگون يافته و چهرهء تابناكش را به هنگام حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به نظر آورده و سخت حيرت كرده و تكان خورده است . جسد انسانى را يافته است كه از لحاظ جهان‌بينى و طرز رفتار و پارسايى و زهد و اخلاق ستوده در ميان مسلمانان ، نظير عيسى بن مريم بوده و حاكم وقت او را از پايتخت اسلامى تبعيد كرده . يكى از اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را كه در نظر خدا و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و مؤمنان از همه عزيزتر و دوست‌داشتنىتر بوده است ، در تبعيدگاه بر خاك خوارى و تنگدستى و در حال مظلوميت و شكنجه مرده يافته است . بر كنارهء راه بيابانى نعش پاك و منزه غريبى تنها و بيكس و آواره را ديده كه آتش خورشيد بر او مىبارد و تازيانهء توفان بر او فرود مىآيد ، و